Czujnik PIR (Passive Infrared) to pasywny detektor podczerwieni, który wykrywa zmiany promieniowania cieplnego w otoczeniu. Nie wysyła własnych fal ani promieniowania – jedynie odbiera sygnały emitowane przez ciepłe obiekty, na przykład człowieka.
Jak działa czujnik PIR?
Urządzenie nie rozpoznaje ruchu fizycznego bezpośrednio. Reaguje na zmianę promieniowania podczerwonego, czyli ciepła, w swoim polu widzenia. Gdy osoba przechodzi przed czujnikiem, jej temperatura i rozkład cieplny różnią się od tła. Ta zmiana zostaje zarejestrowana i przekształcona w sygnał elektryczny, który może uruchomić alarm, światło albo inną funkcję automatyki.
Ważnym elementem obudowy jest soczewka Fresnela. Skupia ona promieniowanie podczerwone i kieruje je na element detekcyjny, dzieląc pole obserwacji na kilka stref. Dzięki temu czujnik może wykrywać przechodzącą osobę w stosunkowo szerokim obszarze. Najlepiej reaguje na ruch przecinający strefy detekcji, a nie na przemieszczanie się dokładnie w jego kierunku.
Na działanie PIR mogą wpływać nagłe zmiany temperatury. Dlatego nie powinno się umieszczać go bezpośrednio przy grzejniku, klimatyzatorze, dużym przeszkleniu ani w miejscu narażonym na intensywne nasłonecznienie. Szkło i ściany ograniczają pole widzenia, co jest jednocześnie zaletą, ponieważ czujnik nie obserwuje pomieszczeń znajdujących się za przegrodą.
Najważniejsze cechy tej technologii to:
- Niskie zużycie energii, ponieważ czujnik nie musi emitować sygnału.
- Brak emisji fal do otoczenia.
- Prosta konstrukcja bez elementów ruchomych.
- Dobra niezawodność w typowych warunkach wewnątrz budynków.
PIR czy czujnik mikrofalowy?
Czujnik PIR jest pasywny, natomiast detektor mikrofalowy działa aktywnie. Ten drugi wysyła fale elektromagnetyczne i analizuje ich odbicie. Zmiana częstotliwości odbitej fali, opisywana między innymi przez efekt Dopplera, może wskazywać na ruch obiektu.
| Cecha | Czujnik PIR | Czujnik mikrofalowy |
|---|---|---|
| Typ | Pasywny | Aktywny |
| Zasada działania | Wykrywa zmianę promieniowania cieplnego | Wysyła mikrofale i analizuje ich odbicie |
| Przeszkody | Nie wykrywa przez ściany i szyby | Może wykrywać przez cienkie przegrody |
| Typowe zastosowanie | Alarmy i automatyczne oświetlenie | Pomieszczenia o trudnych warunkach detekcji |
W miejscach, w których występują gwałtowne wahania temperatury, stosuje się czasem czujniki dualne PIR+MW. Alarm zostaje wtedy wywołany po potwierdzeniu ruchu przez oba tory detekcji, co może ograniczyć liczbę fałszywych alarmów.
Gdzie stosuje się czujniki PIR?
Czujniki PIR są popularne, ponieważ łączą niski koszt, małe zużycie energii i prostą obsługę. Najczęściej wykorzystuje się je w następujących miejscach:
- Systemy alarmowe wykrywające obecność osoby w domu, biurze lub innym budynku.
- Korytarze, schody i garaże, gdzie automatycznie włączają oświetlenie.
- Systemy smart home sterujące światłem, wentylacją albo innymi urządzeniami.
- Pomieszczenia, w których potrzebne jest wykrywanie obecności bez rejestrowania obrazu.
W domu ze zwierzętami można wybrać model z funkcją PET, która ogranicza reakcje na mniejsze psy lub koty. Jej działanie zależy od konstrukcji konkretnego urządzenia i deklarowanej masy zwierzęcia.
PIR to dobry wybór do prostego wykrywania obecności wewnątrz budynku. Reaguje na zmianę ciepła, nie na sam ruch, a jego pasywna praca sprawia, że jest energooszczędny i szeroko stosowany w alarmach oraz automatyce oświetleniowej.
