Odma odpowiada za odpowietrzanie skrzyni korbowej i utrzymanie właściwego ciśnienia w silniku. Jej stan możesz wstępnie ocenić bez demontażu, obserwując wycieki, pracę silnika po odkręceniu korka oleju oraz zachowanie bagnetu. Pamiętaj jednak, że reakcja silnika zależy od jego konstrukcji.
Jakie objawy wskazują na niesprawną odmę?
Układ odmy odprowadza gazy ze skrzyni korbowej do dolotu i oddziela od nich część oleju. Gdy przewody, separator lub zawór ciśnieniowy są zatkane albo uszkodzone, w skrzyni korbowej może powstać nadciśnienie. Pojedynczy objaw nie przesądza jeszcze o awarii, ale kilka występujących jednocześnie wymaga kontroli.
Najczęściej pojawiają się:
- wycieki oleju spod uszczelek, przy pokrywie zaworów lub w okolicy przewodów odmy,
- maź pod korkiem wlewu oleju albo na końcówce bagnetu,
- dymienie z rury wydechowej, szczególnie gdy towarzyszy mu zwiększone zużycie oleju,
- falowanie obrotów lub nierówna praca na biegu jałowym,
- syczenie, buczenie albo odgłos zasysanego powietrza spod maski.
Emulsja przypominająca masło nie zawsze oznacza zatkaną odmę. Przy krótkich trasach może powstawać wskutek kondensacji pary wodnej i niedogrzewania silnika. Z kolei dymienie może wynikać także z problemów z turbosprężarką, pierścieniami tłokowymi lub uszczelniaczami zaworów.
Jak sprawdzić odmę na pracującym silniku?
Najprostszy test wykonuje się na rozgrzanym silniku pracującym na biegu jałowym. Nie daje on stuprocentowej diagnozy, ale pozwala sprawdzić, czy w skrzyni korbowej występuje podejrzane nadciśnienie lub zbyt silne podciśnienie.
Wykonaj kolejne czynności:
- Rozgrzej silnik do temperatury roboczej i zaparkuj samochód na równej powierzchni.
- Na biegu jałowym ostrożnie odkręć korek wlewu oleju. Zachowaj dystans od ruchomych elementów i nie wykonuj testu przy zdjętych osłonach, jeśli istnieje ryzyko kontaktu z paskiem lub wentylatorem.
- Obserwuj korek i reakcję silnika. Lekkie podciśnienie może być prawidłowe, a po zdjęciu korka obroty mogą nieznacznie się zmienić.
- Zwróć uwagę na silne wydmuchiwanie gazów, wyrzucanie mgły olejowej albo wyraźne wypychanie korka. Takie objawy sugerują nadciśnienie w skrzyni korbowej.
- Wyjmij bagnet i sprawdź, czy z rurki nie wydostają się spaliny lub olej pod ciśnieniem. Sam fakt lekkiego zasysania powietrza nie oznacza awarii.
Wynik trzeba interpretować zgodnie z konstrukcją konkretnego silnika. W niektórych jednostkach, między innymi wybranych silnikach benzynowych i dieslach, wyczuwalne podciśnienie jest normalne. Inny silnik może po odkręceniu korka lekko zafalować, a nawet chwilowo zgasnąć, ponieważ otwarcie układu zmienia warunki pracy dolotu. Dlatego test korka w silniku TDI nie powinien być oceniany dokładnie tak samo jak w jednostce benzynowej, na przykład z układem odpowietrzania stosowanym w BMW.
Czy to na pewno problem z odmą?
Objawy układu odpowietrzania często przypominają inne usterki. Poniższe zestawienie pomaga wstępnie je rozdzielić, ale ostateczne rozpoznanie może wymagać pomiaru ciśnienia w skrzyni korbowej, kontroli dolotu oraz sprawdzenia kompresji.
| Objaw | Możliwa przyczyna związana z odmą | Inne możliwe przyczyny |
|---|---|---|
| Maź pod korkiem oleju | Zaburzone odpowietrzanie lub wilgoć zatrzymana w układzie | Niedogrzanie silnika i jazda na krótkich odcinkach |
| Dymienie z wydechu | Podwyższone ciśnienie i zasysanie oleju przez dolot | Uszczelniacze zaworów, pierścienie tłokowe lub turbosprężarka |
| Wycieki oleju | Nadciśnienie wypychające olej przez uszczelki | Zużyta uszczelka, pęknięty przewód albo nieszczelność miski olejowej |
| Falowanie obrotów | Nieszczelny przewód, zawór lub separator odmy | Nieszczelność dolotu, przepustnica, zawór biegu jałowego albo układ zapłonowy |
Na co uważać zimą?
W niskiej temperaturze para wodna i olejowe osady mogą ograniczyć przepływ w przewodach odmy. Jeśli układ zamarznie lub całkowicie się zatka, ciśnienie w skrzyni korbowej gwałtownie wzrośnie. W skrajnym przypadku olej zostanie wypchnięty przez uszczelniacze i uszczelki. Może to doprowadzić do szybkiej utraty oleju, a nawet uszkodzenia silnika lub turbosprężarki.
Po stwierdzeniu zabrudzenia można sprawdzić, czy dany zawór lub przewód da się oczyścić zgodnie z dokumentacją konkretnego silnika. Samo płukanie nie zawsze wystarcza. Membrana, sprężyna, zawór ciśnieniowy albo separator oleju mogą być zużyte i wymagać wymiany. Konstrukcja układu różni się między modelami. W części silników TDI nie występuje wymienny filtr odmy, lecz separator zintegrowany z pokrywą zaworów, podczas gdy inne jednostki mają osobny wkład filtracyjny.
Kiedy potrzebna jest wizyta u mechanika?
Do warsztatu warto pojechać, gdy test wskazuje na silne nadciśnienie, olej jest wyrzucany przez bagnet lub uszczelki, silnik intensywnie dymi albo szybko ubywa oleju. Jeśli czyszczenie przewodów i zaworu nie przyniosło poprawy, dalsza jazda może powiększyć zakres uszkodzeń. W takiej sytuacji mechanik powinien sprawdzić cały układ odmy, szczelność silnika, turbosprężarkę i źródło zużycia oleju.
