Czujnik temperatury w samochodzie dostarcza jednostce sterującej silnikiem (ECU) informacji potrzebnych do prawidłowego sterowania pracą pojazdu. Nie jest to jeden uniwersalny element. Najważniejsze są czujnik temperatury płynu chłodzącego ECT, który pomaga regulować pracę silnika, oraz czujnik temperatury spalin EGTS, chroniący elementy układu wydechowego, między innymi turbosprężarkę i filtr DPF.
Za co odpowiada czujnik temperatury płynu chłodzącego ECT?
Czujnik ECT mierzy temperaturę płynu chłodzącego, a następnie przekazuje sygnał do ECU. Sterownik wykorzystuje te dane do dopasowania dawki paliwa, czasu wtrysku i parametrów mieszanki paliwowo-powietrznej. Zimny silnik potrzebuje innego sterowania niż jednostka, która osiągnęła temperaturę roboczą.
W typowym czujniku tego rodzaju wraz ze wzrostem temperatury maleje rezystancja. ECU odczytuje zmianę napięcia w obwodzie i na tej podstawie wylicza przybliżoną temperaturę płynu. Czujnik znajduje się zwykle w pobliżu termostatu, w głowicy albo w innym miejscu układu, w którym może wiarygodnie mierzyć temperaturę chłodziwa. Dokładna lokalizacja zależy od modelu pojazdu.
Uszkodzony ECT może przekazywać do sterownika zaniżone albo zawyżone informacje. W efekcie komputer dobiera niewłaściwe parametry pracy silnika. Typowe objawy to:
- trudności z uruchomieniem silnika, szczególnie po postoju,
- nierówna praca jednostki napędowej lub podwyższone obroty biegu jałowego,
- zwiększone zużycie paliwa,
- gaśnięcie silnika podczas jazdy,
- błędne wskazania temperatury albo zapalenie kontrolki „check engine”.
Takie symptomy nie przesądzają jeszcze o awarii samego czujnika. Podobne problemy mogą powodować między innymi termostat, instalacja elektryczna, układ zapłonowy lub zasilania paliwem.
Za co odpowiada czujnik temperatury spalin EGTS?
EGTS mierzy temperaturę gazów spalinowych i przekazuje wynik do ECU. W zależności od konstrukcji pojazdu może być zamontowany przed turbosprężarką lub za nią, przed albo za katalizatorem, filtrem DPF, układem SCR lub zaworem EGR.
Na podstawie odczytu sterownik może korygować pracę silnika i układu oczyszczania spalin. Czujnik pomaga ograniczyć ryzyko przegrzania elementów, a także dostarcza danych potrzebnych do prawidłowego przebiegu regeneracji filtra cząstek stałych.
EGTS monitoruje przede wszystkim:
- turbosprężarkę narażoną na działanie bardzo gorących gazów,
- katalizator,
- filtr cząstek stałych DPF,
- elementy układów redukcji emisji, w tym SCR i EGR.
Zakres pracy czujników EGTS zależy od konkretnej konstrukcji. Dane producenta przywołane w materiałach wskazują na zakres od –40°C do +900°C dla wybranych wariantów. Nie należy jednak przenosić tej wartości na każdy czujnik i każdy model samochodu.
Awaria EGTS może zapalić kontrolkę „check engine”, pogorszyć ekonomikę jazdy albo zakłócić regenerację DPF. Jeżeli filtr nie otrzymuje właściwych informacji o temperaturze, może nie osiągać warunków potrzebnych do spalania nagromadzonej sadzy. Z czasem grozi to jego zatkaniem.
ECT i EGTS – czym się różnią?
| Cecha | Czujnik ECT | Czujnik EGTS |
|---|---|---|
| Lokalizacja | Układ chłodzenia silnika, zwykle okolice termostatu lub głowicy | Układ wydechowy, w pobliżu turbosprężarki, katalizatora, DPF albo innych elementów |
| Główne zadanie | Pomiar temperatury płynu chłodzącego i sterowanie parametrami pracy silnika | Pomiar temperatury spalin i ochrona elementów układu wydechowego |
| Możliwe skutki awarii | Problemy z rozruchem, nierówna praca, większe spalanie | Zakłócenia regeneracji DPF, spadek sprawności i ryzyko przegrzania podzespołów |
Oba czujniki współpracują z ECU, ale mierzą inne temperatury i pełnią różne funkcje. Z tego powodu diagnoza jednego nie zastępuje sprawdzenia drugiego.
Jak rozpoznać awarię czujnika temperatury?
Samodzielne wskazanie uszkodzonego czujnika bez odczytu parametrów jest trudne. Objawy są niespecyficzne, a sama kontrolka ostrzegawcza nie informuje, który element uległ awarii. Diagnostykę najlepiej przeprowadzić w następującej kolejności:
- Sprawdź, czy występują objawy takie jak problemy z rozruchem, nierówna praca, wzrost spalania lub spadek osiągów.
- Odczytaj kody błędów i bieżące parametry ECU za pomocą urządzenia diagnostycznego.
- Porównaj wskazanie temperatury z rzeczywistym stanem silnika i sprawdź przewody oraz złącza.
- Zleć mechanikowi pomiar czujnika i ocenę innych elementów, które mogą powodować podobne objawy.
Nie ignoruj kontrolki „check engine”, szczególnie gdy towarzyszy jej nierówna praca, gaśnięcie silnika albo wzrost temperatury. Błędny odczyt może opóźnić reakcję na przegrzewanie jednostki. W skrajnym przypadku konsekwencją może być uszkodzenie uszczelki pod głowicą, głowicy lub innych części silnika.
W przypadku EGTS naprawę i pomiary najlepiej powierzyć warsztatowi. Czujnik pracuje w miejscu narażonym na wysoką temperaturę, a niewłaściwa ingerencja może uszkodzić gwint, przewód albo element układu wydechowego. Wymiana ECT także może wiązać się z ubytkiem płynu chłodzącego, dlatego po wykonaniu prac trzeba sprawdzić jego poziom i usunąć ewentualne zapowietrzenie zgodnie z procedurą producenta.
Najważniejsza zasada jest prosta: ECT informuje ECU o temperaturze płynu chłodzącego i wpływa na sterowanie silnikiem, natomiast EGTS mierzy temperaturę spalin i pomaga chronić układ wydechowy. Rozróżnienie tych elementów przyspiesza diagnozę i ogranicza ryzyko kosztownej awarii.
Artykuł ma charakter informacyjny. Diagnostykę i naprawę układu chłodzenia oraz układu wydechowego powinien przeprowadzić wykwalifikowany mechanik.
